Σκέψου λίγο και απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις για σένα και για τον σύντροφό σου:

Με ποια λόγια θέλεις να σου πει…

• Θέλω να με γνωρίσεις.
• Θέλω να σε γνωρίσω καλύτερα.
• Θέλω να σου δώσω αυτά που θέλεις.
• Θέλω να καθίσω να μιλήσω μαζί σου.
• Θέλω να μιλήσουμε για το μέλλον μας.
• Θέλω να μάθω για τις αξίες και τις προτεραιότητές σου.
• Θέλω να καταλάβω τα συναισθήματά σου.
• Θέλω να μοιραστώ μαζί σου τις ανησυχίες μου.

Σκέψου λίγο και απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις για σένα και για τον σύντροφό σου:

Όταν σου λέει σ’αγαπώ, τι πιστεύεις πως εννοεί και πότε;

Σε θέλω!

Τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή!

Δεν μπορώ να ζήσω  χωρίς εσένα...

Μη μου θυμώνεις!

Είσαι το καλύτερο κομμάτι του εαυτού μου...

Νιώθω άδειος –α χωρίς εσένα...

Χωρίς εσένα δεν είμαι τίποτα!

Άστο, καλύτερα!

Μου αρέσεις!

Μου 'λειψες και σε 'πεθύμησα...

Δίνεις νόημα στην ζωή μου!

Είσαι όμορφος -η!

Δεν έχει αλλάξει τίποτα για ΄μένα!

Είσαι το φώς μου!

... 

Σκέψου λίγο και απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις για σένα και για τον σύντροφό σου:

Θέλουμε να προσφέρουμε, να ζητήσουμε κάτι ή απλά να διατυπώσουμε μια σκέψη μας και τα συναισθήματά μας. Με ποια λόγια θα του (-της) πεις…

• Θέλω να με γνωρίσεις.
• Θέλω να σε γνωρίσω καλύτερα.
• Θέλω να σου δώσω αυτά που θέλεις.
• Θέλω να καθίσω να μιλήσω μαζί σου.
• Θέλω να μιλήσουμε για το μέλλον μας.
• Θέλω να μάθω για τις αξίες και τις προτεραιότητές σου.
• Θέλω να καταλάβω τα συναισθήματά σου.
• Θέλω να μοιραστώ μαζί σου τις ανησυχίες μου.

Θέλω... Θέλω... Θέλω...


Κουραστικό ακούγεται να "Θέλω πάντα κάτι"; Αλλά πως αλλιώς μπορεί να είναι; Αν δεν έχω επιθυμία για τον άλλο...

Σκέψου λίγο και απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις για σένα και για τον σύντροφό σου:

Όταν του –της λέω σ’αγαπώ, εννοώ:

Αν ισχύει, σκέψου πότε σημαίνει αυτό. (Όταν...)

• Σε θέλω
• Δεν μπορώ να ζήσω χωρίς εσένα
• Νιώθω άδειος –α χωρίς εσένα
• Είσαι το φώς μου
• Είσαι όμορφος –η
• Μου αρέσεις
• Χωρίς εσένα δεν είμαι τίποτα
• Δίνεις νόημα στην ζωή μου
• Είσαι το καλύτερο κομμάτι του εαυτού μου
• Μου έλειψες και σε πεθύμησα

Ό,τι δεν εξαρτάται μόνο από έναν... είναι σχέση!

Όλο και πιο συχνά υπάρχουν άνθρωποι που απευθύνονται σ'έναν ψυχολόγο - σύμβουλο για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στη σχέση τους.

Αυτό δεν αφορά μόνο όσους βρίσκονται σε γάμο αλλά ισχύει και για τα ζευγάρια που ζουν μαζί αλλά και για τις σχέσεις όπου δεν υπάρχει συμβίωση. Συχνά μάλιστα δουλεύω και με τους δύο μαζί.

Στην προσπάθειά μου να αντιληφθώ πως κατανοεί ο καθένας τους την σχέση (που διαφωνούν, που συγκλίνουν κ.α.) με τον σύντροφό του διαπιστώνω πως άλλοτε μου μιλούν για τη σχέση τους και άλλοτε για τον άλλο.

Όντως έτσι είναι: η σχέση των ανθρώπων είναι σαν να αποτελεί μία οντότητα. Όπως ακριβώς τα παιδιά και οι έφηβοι άλλοτε μιλούν για τους γονείς τους (ως ένα) και άλλοτε ξεχωριστά για τον πατέρα ή για την μητέρα τους. Το ίδιο ισχύει σε όλους μας, ανεξάρτητα από την ηλικία γιατί έχει να κάνει με τους ρόλους (γονεϊκό, μητρικό, πατρικό κ.α.).

Μια φορά μάλιστα μου έθεσαν και το ερώτημα : τι είναι σχέση!

Ακριβώς επειδή στην ψυχοθεραπεία και τη συμβουλευτική ενός ζευγαριού επικεντρωνόμαστε στο πως αντιλαμβάνεται ο καθένας αυτή την σχέση που έχουν μαζί και τι θα μπορούσε να προσφέρει ο ίδιος σε αυτή, καταλήγουν στο να επισημαίνουν πως η όποια αλλαγή δεν εξαρτάται από τον έναν ή τον άλλο... μόνο.

Αναμενόμενο, φυσιολογικό και πολύ λογικό!

Γιατί αν εξαρτώταν από έναν και μόνο, τι είδους σχέση θα ήταν αυτή;

Σχέση λοιπόν σημαίνει "μαζί". Ή αν προτιμάτε, συμπερασματικά με τα παραπάνω θα πω πως "Ό,τι δεν εξαρτάται μόνο από έναν... είναι σχέση"!

Για σκεφτείτε το... γιατί βέβαια όταν μιλάμε για σχέση δεν εννοούμε μόνο την ερωτική αλλά την κάθε είδους: φιλική, αδελφική, εργασίας κ.ο.κ.

Προσπαθώ λοιπόν να μαζέψω τα διάφορα ερωτήματα που προβληματίζουν τους ανθρώπους και να καταγράψω εδώ συνοπτικά ως υλικό για σκέψη και συζήτηση μεταξύ σας.

Ένας άλλος όρος που χρησιμοποιούμε για να μιλήσουμε για μία σχέση είναι το "ζευγάρι". Κάθε ζευγάρι αποτελείται από δύο άτομα που αναλαμβάνουν μία σοβαρή διαρκή δέσμευση ο καθένας απέναντι στον άλλο. Λέγοντας "διαρκή" εννοώ σταθερή η οποία δεν αισθανόμαστε ότι μπορεί να απειληθεί, τουλάχιστον άμεσα και από επιλογές ή στάσεις του συντρόφου, θα προσθέσω.

Είναι ο όρος "δέσμευση" που φοβίζει ορισμένους.

Στο πλαίσιο αυτό σίγουρα δέσμευση δεν σημαίνει να χάνει ο καθένας μας τις ατομικές του ελευθερίες. Η αλήθεια είναι πως υπάρχουν πολλές διαταραγμένες σχέσεις που έχουν βασιστεί σε στρεβλωμένες αντιλήψεις της δέσμευσης. Ίσως αυτό εξηγεί και τον φόβο εκείνων που έχουν ζήσει τέτοιες καταστάσεις στην οικογένειά τους να μιλήσουν για "δέσμευση" ή να την δέχονται σαν απαραίτητο στοιχείο. Γιατί όπως και να το κάνουμε, δημιουργούμε σχέσεις, καταρχήν, με βάση τις πρωταρχικές μας εμπειρίες που προέρχονται - από που αλλού - από την ίδια μας την πρώτη οικογένεια.

Οι σύντροφοι λοιπόν - αυτός είναι και ένας άλλος όρος που περιγράφει δύο ανθρώπους μέσα από την κάλυψη και το μοίρασμα των βασικών του αναγκών, της τροφής για παράδειγμα -μαθαίνουν να μοιράζονται μεταξύ τους σημαντικές δραστηριότητες της ζωής: δουλειά, φιλία, παιδιά, αγάπη, παιχνίδι, μόρφωση, κοινωνικές συναναστροφές… χωρίς όμως πάντα ο τρόπος με τον οποίο τα μοιράζονται να τους αφήνει απόλυτα ικανοποιημένους. Μπορεί επίσης και αυτή η μοιρασιά να αλλάξει όταν έτσι αποφασιστεί ή όταν αυτό ταιριάζει στην φάση ζωής που διανύουν, στις προτεραιότητες που μπορεί επίσης να αλλάξουν ή και τις ανάγκες. Μπορεί επίσης το μοίρασμα αυτό να αλλάζει διαρκώς, αν έτσι το θέλουν και τους εξυπηρετεί καλύτερα, δεδομένων των συνθηκών μέσα στις οποίες ζουν.

Στο ζευγάρι, όπως αναφέραμε και παραπάνω, ο καθένας έρχεται με την προσωπική του ιστορία, με διαφορετικό αλλά και με το κοινό τους παρελθόν και τις παραδοχές για την αγάπη, το γάμο, την οικογένεια, την ανατροφή των παιδιών, την σεξουαλικότητα… που όμως, συχνά όπως διαπιστώνω, δεν τα έχουν συζητήσει ίσως όλα και δεν τα έχουν μοιραστεί… ίσως και να μην τα έχουν συναποφασίσει. Κάποιες φορές και από φόβο για τη διαφωνία και την έλλειψη τρόπου να την διαχειριστούν!

Αν κάθε άνθρωπος θεωρεί κάποια πράγματα δεδομένα για τον εαυτό του (υπάρχουν άραγε τόσα δεδομένα όσα θεωρούμε;), σε μία σχέση τα προσωπικά «δεδομένα» αυτά οφείλουμε να τα «παντρέψουμε» και να τα κάνουμε ένα.

Ορισμένες φορές, όταν αντιμετωπίζουμε δυσκολίες στη σχέση μας, όλα μπορούν να γίνουν πολύ διαφορετικά αν συζητήσουμε και μοιραστούμε τα θέματα που μας απασχολούν, με τρόπο που να γίνουν κατανοητά αυτά στον άλλο.

Όχι προσπαθώντας να καταλύσουμε την διαφορετικά αυτή – αυτό δεν γίνεται και θα ήταν παράλογο να το προσπαθήσουμε – αλλά προσπαθώντας να βελτιώσουμε την επίγνωση του εαυτού μας και της σχέσης μας και εξισορροπώντας τη συμπληρωματικότητά μας και το «κοινό έδαφος».

Ανεξάρτητα από το αν θα συμφωνήσουμε όλοι στα παραπάνω - γιατί απλά δεν είμαστε υποχρεωμένοι - ξεκινώντας από αυτή την ανάρτηση, θα δημοσιεύσω μια σειρά ερωτημάτων που χρησιμοποιώ και στη δουλειά μου με τα ζευγάρια και θα μπορούσατε να τα απαντήσετε για λογαριασμό σας, να τα θέσετε στους συντρόφους και στη συνέχεια να τα συζητήσετε.

Καλή δουλειά και είμαι σίγουρος πως με τον τρόπο αυτό θα ανακαλύψετε πολλά για την ΣΧΕΣΗ σας... όπως και αν την εννοείτε!

Σοφές παροιμίες, προσωποποιήσεις, ονόματα και άλλες ιστορίες...

Έχουμε μιλήσει στο παρελθόν για τις αλληγορίες, για ταπαραμύθια, τους μύθους, τα γνωμικά και για τις ιστορίες...Εκείνες που διηγούμαστε στους άλλους για να μας γνωρίσουν, εκείνες με τις οποίες μεγαλώσαμε καθώς και εκείνες τις οποίες ακούμε προσπαθώντας να κατανοήσουμε το βαθύτερο νόημά τους... Μάλιστα κάποιος σχολίασε και τη σημασία που δίνω στις "ιστορίες" λέγοντας πως αυτό του θυμίζει τον Μπουκάϊ... τουλάχιστον όπως τον έχει γνωρίσει από τα βιβλία του που έχουν κυκλοφορήσει πρόσφατα στα ελληνικά, προσθέτω εγώ.

Και για τα όνειρα έχουμε επίσης μιλήσει.

Σ'αυτό που δεν έχουμε αναφερθεί, νομίζω, είναι οι παροιμίες.

Να μια παροιμία που θυμάμαι και μου αρέσει πολύ: "ο φόβος φυλάει τα έρμα!"

Έδωσα ιδιαίτερη σημασία, όταν κατά τη διάρκεια συνεδρίας, μια νεαρή κοπέλα, με την έκφραση αυτή θέλησε να μου εξηγήσει τον λόγο για τον οποίο απέφευγε να συνδεθεί συναισθηματικά με το σύντροφό της. Αν επέτρεπε στον εαυτό της να κάνει σχέδια για τους δυο τους στο μέλλον θα σήμαινε για 'κείνη πως θα δένονταν "περισσότερο" μαζί του και δεν είναι πως είχε λόγους... όπως είπε αλλά... "ο φόβος φυλάει τα έρμα!"

Ποια όμως είναι τα "έρμα" και ποιος είναι αυτό ο φόβος;

Οι παροιμίες πιστεύω πως είναι απόσταγμα σοφίας! Είναι στην πραγματικότητα μία εμπειρική στατιστική! Και με αυτή την έννοια βγαίνουν αληθινές!

Αν το καλοσκεφτούμε θα δούμε πως "για καλό και για κακό" υπάρχουν μάλιστα και παροιμίες που μοιάζουν να υποστηρίζουν αντίθετα πράγματα όπως οι γνωστές: "αγάλια - αγάλια γίνεται η αγουρίδα μέλι", "το γοργό και χάριν έχει" και όποιος βιάζεται σκοντάφτει"...

Θα μου μου πείτε: τι σχέση έχουν όλα αυτά;

Πιστεύω πως έχουν πολύ σχέση με το πως σχεδιάζουμε τη ζωή μας, πως κάνουμε τις επιλογές μας (με ποια κριτήρια εννοώ) καθώς και με το πως κρίνουμε το αποτέλεσμα και βγάζουμε συμπεράσματα και προσπαθούμε να κάνουμε εμπειρία μας το βίωμά μας: "το πάθημα μας γίνεται μάθημα" δεν λέμε;

Προσπαθήστε κι εσείς να βρείτε παροιμίες με τις οποίες διαφωνείτε και τα ξαναλέμε!

Ας επιστρέψουμε όμως στα "έρμα" και τον "φόβο".

Για τους αρχαίους Έλληνες, που την Ομηρική ακόμη εποχή πίστευαν πως η ψυχή του ανθρώπου θα κατοικεί κάπου στα γόνατά του -διαφορετικά δεν εξηγείται πως όταν λιποψυχάει από φόβο λύνονται τα γόνατά του- ο Φόβος ήταν προσωποποιημένος.

Στην ελληνική λοιπό μυθολογία, ο Φόβος είναι η προσωποποίηση του φόβου. Οι Αρχαίοι τον θεωρούσαν γιο του Άρη και της Αφροδίτη και μαζί με τον αδελφό του Δείμο, που ήταν η προσωποποίηση του τρόμου, συνόδευε τον πατέρα του στους πολέμους.

Για τον λόγο αυτό του προσφέρονταν θυσίες στα πεδία των μαχών.

Παριστάνονταν μάλιστα σε δύο διαφορετικές μορφές: με κεφάλι λιονταριού και όμοιο με τον θεό Πάνα.

Και αφού του θεούς τους "έβλεπαν" συχνά και ως πλανήτες, έδωσαν τα ονόματα αυτά στους δορυφόρους του πλανήτη Άρη.

Τα "έρμα" τώρα είναι τα μόνα, τα έρημα (λέμε επίσης και "ο λύκος φυλάει τα έρμα" όπως και"τι να πάθε ο έρμος;") και κατά μία έννοια είναι και τα κακόμοιρα -αφού είναι μόνα και απροστάτευτα στο έλεος του κάθε κακού... -κακό τέλος (μοίρα) θα έχουν!

Με αυτή την έννοια, το συναίσθημα του φόβου μπορεί να κινητοποιήσει μηχανισμούς αυτοπροστασίας. Είναι όμως έτσι για τον οποιονδήποτε; ή μόνο για όσους αισθάνονται απειλούμενοι; Γιατί τότε αλλάζει το θέμα!

Η φίλη μας που σας έλεγα παραπάνω είχε λόγους να αισθάνεται απειλούμενη; Έλεγε πως όχι!

Κι όμως!

Όταν αναγνώστρια του loggiapsy λέει "τι καλά να είμασταν άψυχοι... εννοώ πως να είμασταν έτσι φτιαγμένοι ώστε να μη μας πληγώνει, στεναχωρεί, καταρρακώνει, φοβίζει, τίποτα... πως θα είμασταν άραγε σε έναν κόσμο δίχως συναισθήματα;" τι να υποθέσω;

Πως αυτή δεν πληγώθηκε ποτέ και πως ακόμη και αν κάποιος την πλήγωνε θα της ήταν εύκολο την επόμενη φορά, χωρίς κανένα φόβο, να επενδύσει και πάλι τόσο πολύ και τόσο εύκολα και τόσο δυνατά σε μία σχέση;

Όποιος δεν έχει αισθανθεί έστω και μία φορά αδικημένος ή πληγωμένος (lapsus:"πληρωμένος" εννοώντας "όπως το άξιζε...") από μία ανθρώπινη σχέση... ας αναρωτηθεί αν έχει συναισθηματικά δεθεί ποτέ με κάποιον!

Και όποιος θεωρεί πως ήταν το θύμα σε μία σχέση, ας σκεφτεί λίγο, δεν του συνέβη ποτέ να μην αισθάνεται τα ίδια συναισθήματα με τον άλλο που του τα έδειξε ή ακόμη και του τα εξομολογήθηκε;

Πόσο πιθανά είναι αυτά να συμβούν στη ζωή μας;

*

* *

* * *

Ας δούμε όμως και από άλλη πλευρά το θέμα μας, μέσω της ιστορίας μιας άλλης νεαρής κοπέλας που φοβήθηκε πως τα όνειρά της της έδιναν κάποιο μήνυμα... και που την είχαν κουράσει με την ένταση και την συχνότητα τους.

Ποιος αλήθεια μπορεί να είναι ο λόγος να φοβηθεί κάτι που είναι δικό της;

Θα μου πείτε μπορεί να έβλεπε κάτι τρομακτικό!

Πόσο τρομακτικό μπορεί να είναι ένα όνειρο για μία νεαρή κοπέλα όταν βλέπει πως παντρεύεται τον άντρα που αγαπά και να ξυπνά με λυγμούς στο σημείο του "χορού του Ησαΐα" όπου όλοι πετούν ρύζι και κουφέτα; Όταν μάλιστα ο γάμος με τον νεαρό άντρα είναι κάτι που επιθυμούν και οι δυο τους;

Το αίσθημα με το οποίο ξυπνούσε σε αυτά τα όνειρα ήταν, λέει, λες και είχε δει εφιάλτη...

Όταν προσπαθούσε με παρομοιώσεις και μεταφορές να μου μεταφέρει το συναίσθημα αυτό, μου λέει: "...πως είναι όταν έχει κάτι κακό συμβεί χωρίς εσύ ακόμη να το έχεις μάθει;"

- "Εννοείς τη διαίσθηση;" την ρωτάω.

- "Δεν ξέρω, θυμάμαι την γιαγιά μου να μου λέει πως ο κακός φοβάται την αλήθεια ενώ ο καλός το ψέμα..."

- "Αυτό είναι ένα γνωμικό;" είπα

- "Μια παροιμία μάλλον που μου την έλεγε όταν τελείωνε την ιστορία εκείνη με τον τσοπανάκο που έλεγε συνέχεια ψέματα για να κάνει τον σπουδαίο και μετά δεν τον πίστευε κανείς όταν κατέβηκε ο λύκος..."

Και αναρωτιέμαι...

Ορισμένες φορές διηγούμαστε σύντομες ιστορίες στα παιδιά και στο τέλος υπάρχει και ένα δίδαγμα ή αυτό προσπαθούμε να το βγάλουμε εμείς. Άλλοτε λέμε ιστορίες οικογενειακές σε φίλους και γνωστούς μας και εκείνοι ψάχνουν να καταλάβουν κάτι, τις περισσότερες φορές άλλωστε είναι ολοφάνερο τι λέμε.

Ακόμη και σε κάποιες συνεδρίες ψυχοθεραπείας αναφερόμαστε σε ιστορίες που πιστεύουμε πως μπορούν να είναι ωφέλιμες, προσφέροντας τη δυνατότητα μια άλλης ματιάς στα πράγματα...

Και αναρωτιέμαι...

μήπως όταν λέμε κάποιες ιστορίες (μύθους, παραμύθια κ.α.), ιδίως σε μικρά παιδιά, μήπως, λέω μήπως, προσπαθούμε να τους διδάξουμε για το καλό και το κακό; Για τις αξίες μας που θα θέλαμε να υιοθετήσουν; Τους δρόμους και τα μονοπάτια που θα θέλαμε να ακολουθήσουν; και τι να γίνουν στη ζωή τους; ("τι να γίνουν... στη ζωή μας;" ίσως, αναρωτιέμαι!)

Μήπως κάτι περισσότερο ακόμη και ποιο δυνατό;

Ο Leon Felipe λέει μια φράση για τα παραμύθια που μας μεγαλώνουν:

«Την κούνια του ανθρώπου την νταντεύουν με παραμύθια...

τις φωνές αγωνίας του ανθρώπου τις πνίγουν με παραμύθια...

το κλάμα του ανθρώπου το φιμώνουν με παραμύθια...

τα κοκάλα του ανθρώπου τα θάβουν με παραμύθια...

και ο φόβος του ανθρώπου εφηύρε όλα τα παραμύθια»

Τα όνειρά μας (στον ύπνο ή στο ξύπνιο) δεν είναι σαν τα παραμύθια. Αν ήταν θα ήταν τα καλύτερα και τα καταλληλότερα. Πολύ καλύτερα και αποτελεσματικότερα απ'όσες ιστορίες μας έχουν διηγηθεί... Ακόμη και από τις ιστορίες αγάπης με... καλό τέλος! Γιατί απλά λένε τηναλήθεια μας, με τρόπο όμως που να μπορούμε να την αποδεχτούμε και να την αντέξουμε!

Ενώ, ίσως, με τις μυθοπλασίες προσπαθούν να ελέγξουν... προσπαθούν να φτιάξουν συμμορφωμένες συμπεριφορές!

Και πριν κάποιος βιαστεί να πει πως σήμερα δεν λένε πλέον παραμύθια στα παιδιά ή πως αυτό που κάνει ο ίδιος είναι εντελώς αντίθετο από αυτό που προσπάθησαν να τον βάλουν να κάνει... ας σκεφτεί και μια δεύτερη φορά!

Τα παραμύθια δεν εξαφανίστηκαν μαζί με τις γιαγιάδες και τους παππούδες...

Μύθους, θρησκείες, φιλοσοφίες, ιστορίες με ήρωες... όλοι οι πολιτισμοί παράγουν ή διαφορετικά πεθαίνουν!

Επίσης, το να κάνω το αντίθετο από αυτό για το οποίο με μεγάλωσαν δεν δείχνει το βαθμό στον οποίο "εξαρτάμαι" ακόμη, έστω και με αντίδραση;

Φοβάμαι πως ναι!

Κι αν πάλι νομίζετε πως χρειάζεστε να ψάξατε βαθιά μέσα σας για να καταλάβετε την αλήθεια και να την ξεχωρίσετε από την υπερβολή των όσων λέω, εγώ θα σας πω πως όχι, δεν χρειάζεται.

Θα σας δώσω ένα παράδειγμα: Πως πήρε καθένας μας το όνομά του; Τυχαία; Σε καμία περίπτωση!

Έχετε προσέξει πόσο διαφορετικά αισθάνεσαι όταν κάποιος σας προσφωνεί με το μικρό σας όνομα. Νιώθεται μοναδικός... αν φυσικά του επιτρέπετε τέτοια οικειότητα. Διαφορετικά νιώθεται προσβεβλημένος σαν να έχει προσπαθήσει να παραβιάσει κάτι δικό σας, τον ιδιωτικό σας χώρο!

Από ποιον λοιπόν πήρατε το όνομα αυτό και για ποιον λόγο;

Σίγουρα θα υπάρχει μια ιστορία... και κάποιοι (αυτοί που σας έδωσαν το όνομα αυτό) περίμενα να έχει συγκεκριμένη δύναμη επάνω σας!

Δεν υπάρχουν στεγανά ανάμεσα στις διάφορες επιστήμες και τις θεωρίες τους. Υπάρχουν μόνο ανθρώπινα όρια και περιορισμοί.

Όπως έχω ξαναπεί και δείξει πώς αυτό γίνεται, σχόλια αναγνωστών που έχουν τη δυνατότητα να προτείνουν ένα νέο θέμα ή και να επεκτείνουν ένα ήδη υπάρχον μπορούν και φροντίζω να αναρτηθούν και ως ξεχωριστή αυτόνομη ανάρτηση.

Για την επιλογή μου αυτή έχω λάβει και σχετικά σχόλια, όπως αυτό της Ελπίδας, με αρκετό χιούμορ άλλωστε...

Όταν ο Κώστας άφησε το δικό του σχόλιο για την ανάρτηση που είχε τίτλο "Η ψυχοθεραπεία και οι διαφορετικές σχολές της", θεώρησα πως το έκανε γιατί ήθελε να ειπωθεί κάτι παραπάνω απ'όσα είχαν ήδη ειπωθεί για το θέμα.

Στην ανάρτηση εκείνη είχα διηγηθεί ένα γνωστό ανέκδοτο που με αστείο τρόπο προσπαθεί να περάσει το μήνυμα πως υπάρχουν διαφορετικές "σχολές" στην ψυχοθεραπεία και πως ανάμεσά τους υπάρχουν διαφορές αλλά και ομοιότητες.

Με το θέμα αυτό, επειδή το έχουν ζητήσει και γιατί θεωρώ πως υπάρχουν αρκετά πράγματα να πούμε ακόμη θα ασχοληθούμε σε επόμενη ανάρτηση.

Όμως ο Κώστας, πιστεύω -και αν κάνω λάθος θα ήθελα να μας το πει- πως λέει κάτι πολύ περισσότερο.

Παρατηρεί πως στη Ψυχολογία υπάρχουν κοινές διαπιστώσεις με την Αρμονία στην Μουσική και πως το ίδιο συμβαίνει με την Πληροφορική και αλλού.

Συμφωνώ απόλυτα!

Προσωπικά δεν πιστεύω πως υπάρχουν στεγανά ανάμεσα στις διάφορες επιστήμες και τις θεωρίες τους. Υπάρχουν μόνο ανθρώπινα όρια και περιορισμοί.

Και πως να μην υπάρχουν και να μην συμπεριφέρονται ως συγκοινωνούντα δοχεία της γνώσης αφού όλα είναι ανθρώπινα δημιουργήματα (με την έννοια των διανοημάτων) και συνεπώς εκφάνσεις του ίδιου υλικού και μελετούν τα ίδια αντικείμενα;

Θα προσέθετα μάλιστα, με κίνδυνο να παρεξηγηθώ, πως όλα διέπονται από τους ίδιους φυσικούς νόμους (νόμος της εντροπίας, του χάους κ.α.).

Για παράδειγμα: δεν βλέπουμε ψυχολογικούς παράγοντες στην οικονομία; Η ψυχολογική διάσταση των ομάδων δεν έχει την δυνατότητα να ανεβάσει η να κατεβάσει χρηματιστήρια, την αξία των μετοχών και να τροποποιήσει επενδύσεις;

Άλλωστε οι νόμοι της οικονομίας δεν διέπουν και τον άνθρωπο;

Φροντίσουμε ή όχι το σώμα μας ανάλογα τη διάθεσή μας. Δίνουμε εμπιστοσύνη σε ανθρώπους ή κάνουμε γνωριμίες ανάλογα πάντα με το πως αισθανόμαστε και τι ζητάμε (τι έχουμε ανάγκη;) μέσα από αυτές.

Αφιερώνουμε χρόνο σε εκείνους και σ'εκείνα τα πράγματα που μας αρέσουν και μας δημιουργούν ευχάριστα συναισθήματα.

Γεμίζουμε τα ψυγεία μας και τα ντουλάπια μας, αδειάζοντας τα ράφια των καταστημάτων... όταν αισθανόμαστε απειλή ή απλά για να αισθανθούμε γεμάτοι!

Καλά, δεν είπα πως αυτό είναι καλό ;-)

Μια παρατήρηση είναι! Για να δείξω πως υπάρχει οικονομική διάσταση μέσα στην λειτουργία μας, όπως υπάρχει και ψυχολογική διάσταση μέσα στην οικονομική μας κατάσταση και αυτό νομίζω πως το βιώνουμε όλοι το τελευταίο καιρό με τα όσα συμβαίνουν γύρω μας!

Όπως και η πληροφόρηση δεν επιδρά συναισθηματικά (άλλοτε θετικά και άλλοτε αρνητικά) επάνω μας;

Ο τρόπος λήψης των αποφάσεων δεν είναι στην πραγματικότητα ένα "δέντρο αποφάσεων" όπως αυτό που συναντούμε στην πληροφορική; Γιατί απλά, σκεφτόμαστε με ένα "ναι" και με ένα "όχι" το οποίο στη συνέχεια μας οδηγεί σε μία άλλη επιλογή και έτσι συνεχίζεται.

Από που άλλωστε πήρε και το όνομά της η "Πληροφορική", αν δεν είναι από την διαχείριση της πληροφορίας;

Μοιραία, επιλέγοντάς κάτι λέμε όχι σε κάτι άλλο. Πως αλλιώς θα μπορούσε να είναι;

Έτσι λοιπόν πιστεύω πως δεν υπάρχουν "επιστήμες" στον πληθυντικό αλλά "Επιστήμη" και πως ο μόνος λόγος διαχωρισμού τους είναι η πληρέστερη και επαρκέστερη μελέτη μελέτη ενός κλάδου. Αυτό ίσως εξηγεί και τις διαφορετικές προσωνυμίες: Θετικές επιστήμες, επιστήμες του ανθρώπου, ανθρωπιστικές επιστήμες, ιατρικές επιστήμες, ... ομολογώ όχι πάντα ορθές ως χαρακτηρισμοί, οι οποίοι εμπεριέχουν και τον κίνδυνο, μέσα από την υπερεξειδίκευσή τους: να χάσουμε το ΟΛΟΝ, το σύνολο δηλαδή και να μην κατανοούμε τις δυναμικές αλληλεπιδράσεις που διέπουν τα υποσυστήματα.

Το μικρό αντικείμενο που έχουμε στο βάλει μικροσκόπιο δεν περιέχει καμιά πληροφορία για το τραπέζι πάνω στο οποίο στηρίζεται και για τον χώρο μέσα στον οποίο υπάρχει.

* * *

Η ψυχολογία υπάρχει από την αρχαιότητα και ήδη στην εποχή των Ασκληπιείων εφαρμόζονταν διάφορες τεχνικές παράλληλα με τις άλλες ιατρικές τεχνικές. Στο θέμα αυτό πραγματοποιώ μία βιβλιογραφική έρευνα και κάποια στιγμή ίσως θα ήθελα να δώσω κάποια στοιχεία.

Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της όμως - τουλάχιστον έως τον 16ο αιώνα, η ψυχολογία αντιμετωπίζεται ως φιλοσοφία και διδάσκεται παράλληλα με τις παιδαγωγικές επιστήμες και μόνο όταν αρχίζει να διαφαίνεται μέσα από αυτήν η δυνατότητα δημιουργίας ενός αυτοτελούς συστήματος, αρχίζει αυτό να αλλάζει σταδιακά. Αυτή είναι μία πολύ σημαντική παρατήρηση!

Είναι κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα που σημειώνεται αυτή η τάση "επιστημονικοποίησης" του πεδίου της ψυχής, με την σταδιακή αποβολή φιλοσοφικών, θεολογικών και άλλων δεδομένων που θεωρούνται "παραδόσεις" χωρίς "αντικειμενική" αξία. Αντίστοιχα πολλοί μελετητές προστρέχουν προς την βιοχημία και τις νευροεπιστήμες για να βρουν ερείσματα στις θεωρίες τους και να έχουν τη δυνατότητα να διεξάγουν επιστημονικές έρευνες.

Η νέα ή καλύτερα η σε νέες βάσεις ψυχολογία για να είναι «επιστημονική» και σύμφωνη με τα δεδομένα του "μοντερνισμού" της εποχής, θα πρέπει να λάβει υπόψη της την βιολογική οργάνωση του ανθρώπινου όντος.

Πρακτικά δηλαδή να αναζητήσουμε σε άλλα πεδία γνώσης, έξω από την ψυχολογία (στην βιολογία των θηλαστικών,

στην λειτουργική οργάνωση του νευρικού συστήματος και αλλού), μερικές μεγάλες αναμφισβήτητες αρχές, θεμελιώδεις από την άποψη της οργάνωσης και της λειτουργίας του ζωντανού οργανισμού, και να τις εισαγάγουμε στην ψυχολογία.

Έτσι πολύ-πολύ σχηματικά, η νέα αναδημιουργούμενη επιστήμη της ψυχολογίας άρχισε να κεφαλαιοποιεί γνώσεις από τις άλλες επιστήμες, ξεκινώντας από τις νευροεπιστήμες και την βιολογία. Ακολούθησαν και πολλές άλλες επιστήμες όπως η φυσική, η κοινωνιολογία και η ανθρωπολογία..!

Με τον τρόπο αυτό, αν αναζητήσετε ιστορικές πληροφορίες και για άλλες επιστήμες, θα διαπιστώσετε πως για να δημιουργηθεί ένας κλάδος (ή να αναγεννηθεί) δημιουργήται ένα διεπιστημονικό πεδίο γνώσης και ανθρώπινου δυναμικού που αντλεί τεκμηριωμένα συμπεράσματα από άλλους κλάδους για να αναζητήσει ομοιότητες και διαφορές και να καλύψει κενά.

Συνοψίζοντας τα όσα προαναφέρω θα έλεγα πως αν υπάρχουν "ομοιότητες" ανάμεσα στις διαφορετικές επιστήμες είναι αφενός γιατί το αντικείμενό τους είναι το ίδιο: η φύση (μέρος της οποίας είναι και ο άνθρωπος) έστω και αν την προσεγγίζουν, από διαφορετική πλευρά και γιατί αφετέρου ανάμεσα στους κλάδους υπάρχει αλληλεπίδραση.

Έτσι πιστεύω πως επιστήμονας ο οποίος θεωρεί τον κλάδο του μοναδικό αντιπρόσωπο της αλήθειας και δεν ενημερώνεται για τις εξελίξεις και τις ανακαλύψεις των άλλων επιστημών παύει να είναι υπηρέτης της αλήθειας και του ανθρώπου αλλά είναι τόσο δογματικός όσο και ένας "αρχηγός" αίρεσης.

Όμως ο Κώστας στο μήνυμά του λέει και κάτι παραπάνω που προσωπικά το θεωρώ ακρογωνιαίο λίθο της δεοντολογίας ενός θεραπευτικού συστήματος:

"Πού μπορώ να βρώ έναν άνθρωπο που να με βοηθήσει (όχι να με πριονίσει στο μέγεθος του συρταριού του για να ταιριάζω με το γραφείο του) αλλά να υλοποιήσω τις σαφείς σαφέστατες υποδείξεις και μέτρα που αναφέρει ο Jeffrey Young στο απλό απλούστατο βιβλίο του "Ανακαλύπτοντας ξανά τη ζωή σας", (για να ξεφύγω από παγίδες/σχήματα όπου δεν με βοήθησαν άλλοι με "θεραπείες"), που το μόνο του μειονέκτημα (του βιβλίου) είναι ότι χρειάζεται και μια ελάχιστη αλλά οπωσδήποτε ανθρώπινη συμπαράσταση θεραπευτή (χωρίς ειδικές γνώσεις ειδικών δύσκολων πολύχρονων θεραπειών που καταλήγουν να ασχολούνται όχι με υπαρκτά προβλήματα αλλά με την «θεραπευτική σχέση»);"

Το παραθέτω αυτούσιο, όπως ακριβώς το έγραψες αγαπητέ μου και το προσυπογράφω!

Αυτή είναι η ευθύνη του ψυχοθεραπευτή και τίποτε λιγότερο.

Μπορεί να αποτύχει αυτή η σχέση! Γιατί πράγματι είναι θέμα σχέσης. Μπορεί να μην είναι ο κατάλληλος ή να μην έχει αρκετή εμπειρία. Μπορεί επίσης να μην σου ταιριάζει.

Αλλά σε καμία περίπτωση δεν έχει το δικαίωμα να σε "κόψει" και να σε "ράψει" στα μέτρα του επειδή δεν μπορεί να το αντιληφθεί με άλλο τρόπο παρά μόνο με αυτόν που του "προτάσει" η θεωρία του!

Προσωπικά πιστεύω στους ανθρώπους και οι "θεωρίες" έχουν στηριχτεί σε επιτυχημένα παραδείγματα. Αυτή είναι η διαδρομή και όχι το ανάποδο: οι κλινικές προσεγγίσεις δημιουργούν θεωρήσεις.

Η ψυχοθεραπεία και η ομοιοπαθητική. Ομοιότητες και διαφορές.

Η σειρά αυτή των αναρτήσεων αφιερωμένων στην ομοιοπαθητική δεν προέρχεται από την άμεση προσωπική μου επιστημονική αρτιότητα πάνω στο θέμα αλλά από την έμμεση εμπειρία που έχω μέσα από τους πελάτες μου που έχουν προσωπική εμπειρία, χρησιμοποιώντας την ομοιοπαθητική παράλληλα με την ψυχοθεραπεία.

Προσωπικά, από πολύ νωρίς, από τα πρώτα βήματά μου ως ψυχολόγος στη Γαλλία όπου σπούδασα, γνώρισα ανθρώπους που είχαν ωφεληθεί από την ομοιοπαθητική και σε διαφορετικά επίπεδα. Εντύπωση μου έκανε πως οι γιατροί αυτοί δεν εστίαζαν αποκλειστικά στα συμπτώματα του ασθενή αλλά ελάμβαναν υπόψη τους και τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες.

Στον τρόπο μάλιστα λήψης ενός εκτεταμένου ιστορικού, τόσο στην περίπτωση του ομοιοπαθητικού όσο και του ψυχοθεραπευτή, βρίσκω πως υπάρχουν πολλές ομοιότητες.

Αυτό πιστεύω πως είναι και το πρώτο σημείο στο οποίο εντοπίζω την ομοιότητα ανάμεσα στην ψυχοθεραπεία και την ομοιοπαθητική: ο ολιστικός χαρακτήρας της προσέγγισης. Δηλαδή πως ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως μία ολοκληρωμένη οντότητα, που συμπεριλαμβάνει τη σωματική, ψυχική, διανοητική, συναισθηματική και κοινωνική πλευρά του ατόμου ως όλου. Για το λόγο αυτό και όταν λαμβάνω ένα ιστορικό, έχω ανάγκη να καταλάβω που εστιάζονται τα προβλήματα και πώς (τρόπο) και σε ποιο βαθμό (ένταση) έχουν επηρεαστεί και οι άλλες σφαίρες λειτουργιών, όπως η διατροφή, η κινητικότητα, ο ύπνος… γιατί απλά δεν τις θεωρώ απομονωμένες!

Η ομοιότητα δεν σταματά στο σημείο αυτό αλλά επεκτείνεται στην οπτική του δίπολου ασθένεια – υγεία:

• Υγεία δεν είναι απλώς η απουσία ασθένειας (ή κάποιων συμπτωμάτων), αλλά η ικανότητα ενός συστήματος (ενός ανθρώπου, μιας οικογένειας ή μιας κοινωνίας να ανταποκρίνεται προσαρμοστικά σε μία μεγάλη ποικιλία προκλήσεων.
• Επίσης, η ασθένεια αντιμετωπίζεται ως το αποτέλεσμα μιας διαταραχής της ισορροπίας ολόκληρου του ατόμου (ψυχο-διανοητικά και σωματικά) και όχι απλώς ως μια εντοπισμένη, σ’ένα υποσύστημα, διαταραχή.

Ο τρόπος με τον οποίο δηλαδή αντιλαμβανόμαστε τον άνθρωπο στην ολότητά του, τουλάχιστον όσο μπορώ να γνωρίζω προσωπικά και να τον συγκρίνω με τον τρόπο με τον οποίο το εφαρμόζω στη δουλειά μου, είναι ίδιος.

Ακριβώς λοιπόν επειδή έχω διαπιστώσει πως δεν υπάρχει αντίθεση ανάμεσα στα δύο αυτά αυτόνομα, αυτοτελή και αποτελεσματικά θεραπευτικά συστήματα, την ψυχοθεραπεία δηλαδή και την ομοιοπαθητική, αναζήτησα να βρω τις περιπτώσεις εκείνες όπου θα μπορούσαν να δράσουν συμπληρωματικά προς όφελος του ανθρώπου.

Τις διαπιστώσεις μου σχετικά με την αποτελεσματικότητα της συνέργειας αυτής των δύο θεραπειών, τόσο από εκείνους που πρώτα ξεκίνησαν την ομοιοπαθητική και στην συνέχεια (αργότερα) γνώρισα και ανέλαβα ψυχοθεραπευτικά όσο και από όσους παρέπεμψα σε ομοιοθεραπευτές, θα τις συνόψιζα επιγραμματικά στα εξής τρία σημεία:

• Ο ασθενής δυναμώνει ψυχικά και βελτιώνεται γρήγορα, παρουσιάζοντας επίσης μεγάλες αντοχές στις προκλήσεις και προσαρμοστικότητα.
• Η ψυχοθεραπευτική σχέση γίνεται σύντομα σταθερή και με πολλές δυνατότητες εμβάθυνσης, βελτιώνοντας έτσι και την εστίαση αλλά και την επίγνωση, ειδικότερα σε ότι αφορά άμυνες και αντιστάσεις παθολογικές, κερδίζοντας έτσι χρόνο και ενέργεια που διαφορετικά θα σπαταλιόταν κουράζοντας τον ασθενή.
• Η αίσθηση υποβοήθησης μέσω των ομοιοπαθητικών φαρμάκων δεν έχει την τάση να οδηγεί σε παρεμβατικές λογικές μηχανιστικού τύπου και εξαρτητικές συμπεριφορές, όπως με τις ψυχοτρόπες ουσίες.

Για τους παραπάνω λόγους, τους οποίους καταθέτω όπως ακριβώς τους έχω διαπιστώσει, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα πως η ομοιοπαθητική βοηθά την ψυχοθεραπεία όσο και η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει την ομοιοπαθητική ενός ατόμου, πάντα με γνώμονα το βέλτιστο και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας του πάσχοντα.

Προσωπικά, από την εμπειρία μου, τη συντονισμένη αυτή συνέργεια ομοιοπαθητικής και ψυχοθεραπείας, έχω καταλήξει να την προτείνω ιδιαίτερα σε ανθρώπους που η κατάσταση στην οποία τους αναλαμβάνω, έχει χρονίσει επιδεινούμενη, αντιμετωπίζουν πολλαπλά και έντονα προβλήματα, που έχουν αγγίξει πολλές πτυχές της ζωής τους και έχουν ανάγκη άμεσα να αισθανθούν ανακούφιση, υποστήριξη και πιο δυνατοί.

Επίσης, σε περιπτώσεις όπου λόγω της φύσης των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν, έχουν κουραστεί «γυρίζοντας» από τον έναν ειδικό στον άλλο, έχουν αισθανθεί κατακερματισμένοι» λόγω του ότι εκείνοι οι ειδικοί εστιάζουν άλλοτε στο ένα και άλλοτε στο άλλο σημείο, θεωρώντας το ως «την πηγή όλων των κακών», με εξετάσεις, γνωματεύσεις και φαρμακοθεραπείες που μπορεί να μην οδήγησαν σε κάποια βελτίωση της κατάστασης.

Καθώς και σε περιπτώσεις όπου συνυπάρχει η σωματική αποδιοργάνωση με την ψυχική παθολογία, όπως και στις οργανωμένες ψυχοσωματικές διαταραχές.

Τέλος, έχω προτείνει επίσης την ομοιοπαθητική, ως εναλλακτική φαρμακοθεραπευτική λύση για τις περιπτώσεις εκείνες που έχουν ανάγκη, προκειμένου να αποφύγουμε την χρήση αντικαταθλιπτικών, αγχολυτικών κ.α. και τις συνέπειές τους.

Υπάρχουν όμως και διαφορές ανάμεσα στις δύο αυτές θεραπείες, οι οποίες όμως δεν έχω αισθανθεί πως επηρέασαν αρνητικά με κάποιο τρόπο και κανόνα έναν ψυχοθεραπευόμενο και την εξέλιξή του και δεν έχω βιώσει κάποια ιδιαίτερη δυσκολία στην συνέργεια, τουλάχιστον που να απορρέει από τις διαφορές.

Ως τη σημαντικότερη διαφορά ανάμεσα στα δύο αυτά θεραπευτικά συστήματα θα σημείωνα το γεγονός πως το μοντέλο της ψυχοθεραπείας είναι πιο συμμετοχικό από το ιατρικό μοντέλο της ομοιοπαθητικής.

Οπότε η δυάδα «ασθενής – ιατρός» έχει την τάση συνήθως να εστιάζει περισσότερο στο σώμα και σ'αυτό που προσωπικά θα αποκαλούσα «βιολογικό υπόβαθρο του ψυχισμού» ενώ ο ψυχολόγος μάλλον θα είχε την τάση να εστιάσει περισσότερο στον ψυχικό κόσμο του ατόμου που έχει ένα αίτημα και να διερευνήσει τις συνέπειες της παθολογικής κατάστασης (τις εκφάνσεις δηλαδή) στον ψυχισμό του πάσχοντα ή στο «κατά πόσο και με ποιόν τρόπο» θα μπορούσε τα συμπτώματα να είναι έκφραση της ψυχικής κατάστασης του πάσχοντα, προκειμένου να αντιληφθεί το θεραπευτικό σχήμα που θα ακολουθήσει.

Για να το εξηγήσω θα το πω και αλλιώς: είναι πλέον σίγουρο πως υπάρχουν πολλά μονοπάτια που συνδέουν την ψυχή μας (τον ψυχισμό μας αν προτιμάτε, δηλαδή τα συναισθήματα, τις σκέψεις μας, … ) με το σώμα μας.

Όσο πιο νέοι είμαστε τόσο αυτά τα μονοπάτια είναι πιο άμεσα συνδεδεμένα. Για παράδειγμα ένα μικρό παιδί, μην έχοντας τις ίδιες δυνατότητες μ'εναν έφηβο ή ακόμη περισσότερο μ'εναν ενήλικα, να εκφράσει τα έντονα συναισθήματά του, θα έχει την τάση να χρησιμοποιήσει το σώμα του ως μέσω έκφρασης της κατάστασης ή ακόμη και ως πεδίο σύγκρουσης.

Στην πραγματικότητα, η ψυχοθεραπεία λειτουργεί ως «ο υποκειμενικός χρόνος και χώρος που θα βοηθήσει τον άνθρωπο στην εκπλήρωση των αιτημάτων και προσδοκιών του για προσωπική ανάπτυξη και βελτίωση του εαυτού του».